A L’TÈGNE DE MÉT

A l’ tègne de mét
chèsto cél pie de sender
quando töt a l’ se sbassa
sura i pracc e söi tècc
che quase l’se lassa
tocà co la mà:
gh’è dét ol misture
d’ü mar insonghét
indo i và a fenì
i speranse perdide
e i pensér isbiadìcc
de la zét de sto mónd.

A l’ tègne de mét
chèsto cél incargàt
che adess a l’ se fà
infina a’ de piòmb
sota ‘l pis isse grev
de la niv a desèmber:
gh’è dèt töta l’ampia
di fiòch che sö al vólt
i taca a furmàs
per gulà pò ligér
e vègn zò bèi mülzi
in d’ü gran bülighére.

A l’ tègne de mét
chèsto cèl mai fenìt
ligàt depertöt
a la tèra sbiancada
che piö no s’ capéss
indo l’ passe ‘l confì:
gh’è dét l’incantésem
de saì quase gnach
de che banda me tróe
se la sö la sésa
no ghe föss ol reatì
a cantà per ol frècc…

ÀTEM DE MAGÉA

Scròl d’aqua a l’impruìsa
e nóter a corét sóta ü purtù
a sgürlìs vià de dòss
góte zelade
che di caèi i rödèla
söl vis compàgn de lacrime.

Ü sgrìsol lóngh
a l’dèsda fò sörghide e scàe d’angòssa
e nóter du lé issé
dermàcc al mür d’ün àndech fósch e frècc
strenzìcc ü a l’óter
per vèd de repulàs al nòst calùr.
De fò l’delöe.

Sènsa parlà
m’istà a scoltà la us
de la tempèsta
come ön orchèstra
che i cóp, i fòe, i gronde
la dóvre de tastéra;
l’è ön’armonia
che la me ‘mpìa de dét la languidèssa.
In gir, gna anima ìa.

E restà issé
sbrassàcc fò strécc-istrécc
a vèd de combinà
i nòscc respìr,
a tègn a freno ‘l tamborlà del cör
che l’par vülì s-ciopà.

Pò l’rìa ü spirài de sul
che l’vé a smicià malàt de geloséa
per sfrantömà de bòt
chèst àtem de magéa.

L’ÖLTIMA CIAMADA

“Te comènset a èss fò di ospedài
l’è zamò ü bù sègn: adèss te sé töt bel !”

E m’và inàcc a parlàs compàgn se töt
a l’föss ira: öna filsa de paròle ch’i me nass
de la misericòrdia di viv,
perché me l’sà töcc du ch’ i l’ à operàt
e pò mandàt a cà.

“I m’ à gnamò metìt ivià l’ me dis
e mé farfòie sö ergót, cóme de pensàga mia,
che l’ piö bröt a l’è passàt.

… Mis d’agóst co la caldana
e ‘l bòf d’ ü temporàl per aria:
al mé amis i gh’ a dacc éta fina ai Fèste.
A m’ se parla sènsa ardàs in facia
e, quando l’ salüde sö la pórta de la stansa,
pènse che l’ vederà mai piö l’ arzènt di sò àlbere,
che l’ usmerà mai piö ‘I fé masèngh di sò pracc.

A l’ me ripét: “I m’à gnamò sotràt”
cóm’ u giuramét e i sò öcc
i me domanda se l’ sées ira d’éss condanàt.

Só de fò, ‘n giardì, al ciàr,
con chi öcc ch’i me bala denàcc
töt ol bé che m’se öl, straólt:
la sò dòna, scarma, sö la pórta de cà,
coragiusa de féde, l’ aspèta l’ öltima ciamada.

OL TRENI dela Al Brembana

Quande sie scèt, parle de tance agn fa’,
as ciapaa ol treno per endà en sità;
machine poche, pulman ghe n’era mia,
tot ol comercio al viasàa per ferovia.

L’éra ol trenì dèla Al Brembana,
ù serpentù scaat en de montagna:
pucc, galerie e stassiù col personal,
per purtà benessere a ona intera Al.

Dò guère ol nost trenì l’ha est alura,
inacc e ‘ndre sempre senza pura;
a ghera ne Austriaci, Tedesc, bombardamet,
lù, al faa ol sò servese per la zet.

Quando ol benessere l’ha cominciat a rià,
ròse de vilegianti de Milà:
i riaa col treno ché, en Val Brembana,
per i ferie, i cure e per l’aria sana.

Ma i la ciapaa a i operare, per endà a laurà,
schiere de zuegn chi vaa a studià,
precc, impiegacc e i contadì a bunura,
i vaa a Berghem co‘ la caagna a ént la èrdura.

L’era ona meraviglia ol nost trenì
che el riaa sempre precis e comarì,
e se el cresia ol petrole, a lu el ghe ‘n faa mia,
perche l’ ia la corente a fa ‘nda la ferovia.
Estat e inverno, con nif, zelt, temporalù,
a ghia negot che el la blocaa en stasiù,
e te staet sigùr che lù l’ ia puntual,
feste precetto, Pasqua e po al dè Nadal.

Po’ ghera ol merci, coi vagù e carose piate,
che al purtaa ol necessare per i dite:
carbù, machinare e pès de torneria,
e a turnà ‘ndre, legnam de segheria.

En zugàa sempre èn de ferovia de scècc,
e di olte, en ghe faa a quach dispec:
ù sass de schisà fò, ù ciot de spiatà,
ma lù el ghe faa gnà caso, e al tiraa là.

U’ bel dé, lèse so l’Eco ona notissia,
scriida a parole grande come ca’,
“ A FAR DATA DAL MESE DI SETTEMBRE,
IL SERVIZIO DEL TRENO CESSERA’ ”.
Dificile de scècc a intrà so
e capì ol perché de certe decisiù,
ma anche ai grancc, a domandaga ‘nché
i sa mia respondet co’ la precisiù.

Forse ona quac caròse de cambià,
o forse ona quacc trochei de sistemà,
ma chi servèi, con tot ol sò studià,
piotost de cambià u cop ... i ha tràcc zo la cà!

E issè ol nost trenì, co la sò storia,
per sessant’agn inacc e ‘ndre la Al,
l’è finit en d’ù garage, sensa gloria,
per fàga post a ù trafec infernal !

E lù, ol trenì, fò en de rimesa a scur,
con dù lacrimù che ga egnia zo en banda,
col rosen daa fò e l’ha fàa suffrì,
al pensàa det de lu: “Me rimpianserì”.

Ma éntat che l’era lé, sensa alegria,
a dientà ogni dé rotàm per fonderia,
co’ la littorina, lé en banda che stréngot,
èl ga é ol magù, ma al fa parì negot.

Compagn dù ècc, sfrotat e batit lé,
l’ha finit en del rosen i sò dé,
e noter che m’ha cunusit la sò alegria,
en s’è ché a rimpiensel con tanta nostalgia.

Ü MÓND CHE L’GH’È PÖ

Só turnàt sö chi mùcc,
sö chi pascói che quando ‘n sìa amò tosài
i büligàa de bergamì e de animài;
ülìe sét amò l’ vàche a mügià,
èdele a biv zó al slaàcc,
e sö ‘I vérd de chi pràac,
sét ‘n concèrt i brónse a sunà.

Vülie vèd amò a bór di cà,
e ‘I bergamì fà polénta e cagià;
pò èrsa sira apröf a la stala a ciamà,
co la bràca de sal ‘n del mà.

Völie amò sét i proföm de chel mónd,
ma ó troàt foreste d’ pighère crisìde,
e ü slaàcc pradàt sénsa fónd,
indó l’cressìa vigurùse i ürtighe.
Ma chèl mónd che sircàe de troà,
l’ìa uramài tròp de lontà,
come ‘l sul quando l’càla e l’se scónd,
co impó de magù ó dögiàt ü tramónt…

Premio speciale della Giuria a Sergio Fezzoli

MAL DE MINÈRA

Al Parina, al di mè prim pass
en ghèda a mé màder
che ‘ndàa a laurà
söi piassài ‘l la minora a tassa.

Coi so amìse taissine i fàa tòch, tòch
a smartelàde söi plòch
per sernì fö ol mineràl
da ‘mbancà söl piassàl.
Chèl tòch tòch l’a’ compagnàt i mé dé
‘nfina che ò éstla dé.

Po’ a’ la prössiéra che i respiràa
‘ntàt che i plòch i spacàa
i sò pulmù la quarciàa
con chi dol fiölì che i speciàa.

Col mal de la mina
n’sè gnìcc al mónd
zamó destinàcc a chèl laurà
che m’avrèss fàcc endomà.
Ol tatà ‘n minéra a fà la ulàda
per guadegnà la zurnàda
i fiölì col zerlì a sgobà ol minéral
i mame a sernìl söl piassàl.
‘Nfina che ol mal de la mina
a töcc el m’à fàcc fà sira
chèsto l’è stacc ol gir de la nòsta éta
che l’è stàcia bèla, assé maldorléta.

Scrécia zò col cör e con amùr
da ü fiöl de taissìna e minadùr.